CV ketel zuinig afstellen en tot 20% besparen op gas!CV ketel zuinig afstellen

Let op: de volgende informatie is alleen van toepassing op Hoogrendementsketels (HR).

Wist je dat de CV ketel zuinig afstellen tot 20% kan besparen op gas? Het is niet heel moeilijk en hoeft ook zeker niet veel te kosten. Bovendien los je problemen op zoals ruimtes die moeilijk opgewarmd worden en verdwijnen koude onbehaaglijke luchtstromen. En het levert een langere levensduur van je ketel op.

Het goed laten werken van de cv-ketel en -installatie heet ook wel inregelen. Heel weinig mensen weten precies wat dit betekent, maar het is de beste en goedkoopste manier om snel een hoop te besparen op gas. Waarom zou je duizenden euro’s investeren terwijl dit veel minder kost maar net zoveel bespaart?

Zo’n 80% van de cv-installaties is nooit ingeregeld. Dat is zonde, want het zuinig afstellen bespaart per jaar 10% tot 20% op verwarmingskosten. Dat levert veel geld op, aangezien driekwart van de energierekening uit verwarming bestaat! Een rijtjeswoning bespaart circa € 150 met het zuinig afstellen en een vrijstaande woning maximaal € 350 per jaar.

Wat moet je doen om de HR ketel zuiniger te laten werken? Lees hieronder uitgebreide informatie, stop ook met het verspillen van gas en profiteer van een flinke kostenbesparing op energie!

Hoe kan de HR ketel zuiniger met gas omgaan?

hr ketel zuinig afstellen condensatie

Als gas wordt verbrand, komt er waterdamp en koolstofdioxide (CO2) vrij. Normaal verdwijnt de waterdamp als witte rook door je schoorsteen, maar HR ketels kunnen uit deze waterdamp energie halen.

Bij een cv systeem zie je altijd twee leidingen: door de ene pompt de CV ketel het warme water naar de radiatoren. Nadat dit water door de radiatoren is gestroomd, gaat het door de andere leiding (de ‘retour’) terug naar de ketel. De temperatuur van dat afgekoelde water is van groot belang voor de zuinigheid van de HR ketel.

De waterdamp condenseert namelijk als die met iets kouds in aanraking komt. Dit kun je bijvoorbeeld zien als je een koude pan op het gasfornuis verwarmt. De waterdamp van de gasvlam condenseert tegen de koude pan. Daardoor zie je waterdruppels (condens) aan de buitenkant van de nog koude pan ontstaan. Als de pan verder opwarmt, verdwijnt de condens. Dit proces (condenseren) gebeurt ook in HR ketels!

In de HR ketel verwarmt de gasvlam de leidingen, waardoor het water stroomt dat naar je radiatoren getransporteerd wordt. Is het water dat door deze leiding stroomt koud genoeg, dan condenseert de warme waterdamp zich tegen deze leidingen. De waterdamp wordt dus gebruikt om warmte uit te halen, in plaats van dat het door je schoorsteen naar buiten verdwijnt.

Helaas gebeurt dit proces van condenseren niet continu. Dat komt omdat het dauwpunt van aardgas ongeveer 57°C is. Bij een hogere temperatuur kan de waterdamp dus niet meer condenseren en verdwijnt het door je schoorsteen. Hoe lager de temperatuur, hoe meer condensatie er plaatsvindt en hoe meer energie er gehaald kan worden uit de verbranding van aardgas. De ketel kan tot 11% energie winnen uit de condensatie en dat bespaart dus veel!

Wat is het rendement van de HR ketel?

Het verbranden van aardgas levert energie in de vorm van warmte, maar er zit ook energie in de waterdamp. HR ketels kunnen tot 99% van de warmte die vrijkomt bij de verbranding van aardgas gebruiken om je huis te verwarmen. Dat is heel efficiënt!

Eerder werden HR ketels aangeprezen met een rendement van meer dan 100%. Dat komt omdat de warmte uit de waterdamp ook werd meegerekend als een soort energiebron.

Het rendement zegt iets over hoeveel energie er daadwerkelijk gebruikt kan worden en hoeveel energie verloren gaat. Vaak wordt het bepaald door te kijken naar de retourtemperatuur. Allereerst geldt: hoe lager de temperatuur van het cv water, hoe minder warmte verloren gaat (door warmtestraling rondom de ketel). Maar daarnaast kan bij lage temperaturen er condensatie van de waterdamp plaatsvinden. De energie in de waterdamp kan dan ook worden gebruikt.

Dit is een globaal overzicht van het rendement van een HR ketel bij verschillende retourtemperaturen:

Retour temperatuur

Rendement HR ketel

Condensatie

60°C en hoger
minder dan 87%
50°C
90%
+3%
40°C
95%
+6%
30°C
97%
+9%
20°C
99%
+10%
10°C en lager
100%
+11%
 

Conclusie: de temperatuur van het cv water van je HR ketel moet dus zo laag mogelijk worden om de HR ketel zo zuinig mogelijk te laten werken. Hoe kun je dat voor elkaar krijgen?
 

Zuiniger verwarmen door de warmte beter te verdelen

Je zou denken dat het verlagen van de cv temperatuur de oplossing is om de HR ketel zuiniger te laten werken. Maar dat zet nog niet zoveel zoden aan de dijk. Allereerst is het namelijk belangrijk dat er een goede balans is in jouw cv-systeem. De warmte uit de HR ketel moet eerlijk verdeeld worden over alle radiatoren. Deze moeten allemaal gelijkmatig warm worden.

Helaas blijkt dit bij 80% van de huishoudens niet afgesteld te zijn. Daardoor zal de ene radiator warmer worden dan de andere. Dat veroorzaakt een hoog gasverbruik, want de cv ketel moet meer energie geven om toch alle ruimtes warm te krijgen. Hoe komt het dan dat de radiatoren niet even snel warm worden?

Dat komt omdat alle radiatoren niet even groot zijn en elk op een andere afstand van de ketel staan! Een grote radiator bevat immers meer water dan een kleine radiator. Dat betekent dat door een grote radiator het water wat sneller moet stromen dan door een kleine radiator, zodat ze beide even snel warm worden. Daarnaast ontvangen radiatoren die het dichtst bij de ketel staan als eerste de warmte. Het duurt lang voordat radiatoren verderop beginnen op te warmen en dat kost extra energie.

Het in balans brengen van je cv-installatie heet (waterzijdig) inregelen. Hierbij worden alle radiatoren zo ingesteld, dat ze ongeveer even snel warm worden. Door dit te doen wordt de warmte beter verdeeld waardoor de ketel niet onnodig lang hoeft te stoken. Ook koelt het water beter af in de radiatoren, waardoor het kouder terugkomt in de HR ketel. Dat is nog een extra voordeel waardoor de HR ketel een stuk zuiniger gaat werken. Hieronder zie je het uitgelegd met afbeeldingen.
 
cv inregelen
 
Op de afbeelding links zie je wat in veel huizen de situatie is: alle radiatoren staan helemaal open, maar de warmte wordt niet gelijkmatig verdeeld. De radiatoren die dichtbij de ketel staan worden het warmst. Daar gaat het warme water vrijwel onafgekoeld weer terug naar de ketel. Daardoor werkt de HR ketel minder zuinig.

Radiator 3 staat verder van de ketel af en is juist te koud. Alle energie concentreert zich dus op radiator 1. De ketel moet erg veel moeite doen (en extra gas verbruiken) om toch radiator 3 warm te krijgen.

Dit los je op door de installatie waterzijdig in te regelen. Radiator 1 staat dichtbij de ketel en wordt als eerste warm. Deze moet dus langzamer stromen. Daardoor gaat het warme water sneller naar en door radiator 2 en 3 zodat deze eerder en beter warm worden. Zo krijg je de warmte gelijkmatiger verdeeld over je cv-syteem. Uiteindelijk zullen alle radiatoren niet even snel stromen, maar wel even snel warm worden.

Hoe moet je waterzijdig inregelen?

Het water dat door de radiatoren stroomt moet de tijd krijgen om de warmte af te kunnen geven aan de ruimte. Op deze manier kun je een lagere retourtemperatuur bereiken, wat leidt tot een zuiniger gasverbruik.

Er zijn meerdere manieren om de waterstroom per radiator te kunnen regelen. Dit zijn twee manieren waarop dat mogelijk is:

– met de radiatorkraan. Door de plastic dop eraf te halen kom je terecht bij het zogeheten binnenwerk. Hier zit een draaischijf die je met een speciale inregelsleutel kunt instellen. Elk merk radiator heeft een andere sleutel, wat het inregelen lastig kan maken. En niet alle radiatorkranen hebben een mogelijkheid tot inregelen.

– met het voetventiel. Dit is een klein onderdeel dat zich bevindt aan de ‘uitgang’ van de radiator. Er zit een dopje op. Als je die eraf draait, zie je het ventiel. Dit kun je open (linksom) en dicht (rechtsom) draaien met een universele inbussleutel. Met een infrarood thermometer kun je de temperaturen van de radiatoren aflezen. Zo kun je elke radiator dermate instellen dat ze ongeveer dezelfde retourtemperatuur krijgen. Daardoor worden ze even snel warm en stralen ze de juiste hoeveelheid warmte uit die nodig is om een ruimte op te warmen.

De meeste cv-installaties hebben een van deze mogelijkheden. Bij hele oude radiatoren kan het zijn dat er geen instelbare radiatorkraan is en geen voetventiel. In dat geval zou je er zelf een voetventiel aan kunnen maken.
 

Wat kost het inregelen en kun je dit ook zelf doen?

cv inregelen
CV zelf inregelen met de inregelkit

Je zou het inregelen kunnen laten doen door een installateur. Dat kost ongeveer € 300 voor een tussenwoning. Verenigingen van eigenaren krijgen tot € 60 subsidie per woning krijgen als zij hun cv-installatie laten inregelen.

Alleen zijn er weinig bedrijven te vinden die dit willen of kunnen doen. Dat komt omdat de installateur hier weinig op kan verdienen of door een gebrek aan kennis en ervaring.

Daarom kun je het ook zelf doen. Op internet is er een handige inregelkit te koop waarmee je zelf de cv kunt inregelen met de benodigde spullen. Je krijgt thermometers en een boekje met instructie hoe het precies moet. Het is even weten hoe het werkt maar dan kun je het zelf! Het is ook goedkoper dan dat je er iemand voor laat komen! Binnen ongeveer 7 maanden heb je het terugverdiend.

De inregelkit biedt ook uitleg over het inregelen van vloerverwarming en stadsverwarming!
 

 
 
Hieronder kun je zien hoe het inregelen werkt met de voetventielen.

Uitleg: CV radiatoren waterzijdig inregelen met voetventielen

Het inregelen van radiatoren is vrij eenvoudig en kun je goed zelf doen. Via de voetventielen kun je elke radiator inregelen. Daarvoor heb je geen speciaal gereedschap nodig. Wat je wel nodig hebt voor het inregelen:

  • Inbussleutel (ook wel zeskantsleutel genoemd);
  • Infrarood thermometer (IR), te koop bij bijv. bol.com of Aliexpress

Met IR thermometer je cv zuiniger maken     inbussleutel

                   zeskantsleutel

IR-thermometer

voetventiel
voetventiel recht 1/2 Heimeier

Hebben sommige radiatoren geen voetventiel? Dan zou je het inregelen ook kunnen proberen door de radiatorkraan gewoon een beetje dicht te draaien, ook al werkt dit minder effectief omdat je hierdoor de aanvoer van warmte blokkeert, wat de radiator zwakker maakt.

Als je handig bent, kun je ook proberen zelf een voetventiel eraan aan te monteren. Doe dat vooral niet in de winter als je het nog nooit eerder gedaan hebt! Bekijk handige filmpjes en info op internet (bijv. Youtube). Alle benodigde spullen zijn te koop bij online shops zoals Installatievakwinkel.

Om de leidingen van de cv waterdicht te krijgen, is henneptouw of teflontape nodig. Die kun je krijgen bij de bouwmarkt.

Zo ga je waterzijdig inregelen

Let eerst hier nog even op:

  • Draai elke radiator wijd open.
  • Zorg ervoor dat de ketel een tijdje blijft stoken (draai de thermostaat op een hoge temperatuur).
  • Wacht even tot de radiatoren goed warm zijn.
  • Voor het beste resultaat moet je inregelen bij koud weer.

Dan ga je met de IR-thermometer de temperaturen van alle radiatoren meten. Meet de temperatuur bij de aanvoer en de retour van elke radiator, dus waar het warme water de radiator binnenkomt en waar het de radiator weer verlaat.
Tip: om foute metingen te voorkomen kun je een stukje ondoorzichtig tape of iets dergelijks op de radiator plakken en daar de IR-thermometer op richten.

Bij alle radiatoren waar het temperatuurverschil tussen aanvoer en retour te hoog is, ga je het voetventiel een beetje open draaien met de inbussleutel. Een te hoog verschil betekent dat de radiator te weinig warm water krijgt en dus ook minder warmte afgeeft dan eigenlijk zou moeten.

Daar waar het temperatuurverschil te klein is, moet het voetventiel een stukje dichtgedraaid worden. Dit heet ook wel ‘knijpen’. Het warme water stroomt in die radiatoren te snel, waardoor het te heet weer terug naar de ketel gaat.

Wacht ongeveer 10 minuten totdat je weer opnieuw aan de voetventielen gaat draaien. Bedenk dat elke verandering invloed heeft op het hele cv-systeem (als één radiator langzamer gaat stromen gaat het water sneller door de andere radiatoren). Breng elke keer dus kleine veranderingen aan!
 

 

 

Wat zijn de goede temperaturen?

Als je de radiatoren gaat inregelen, moet je ook weten wat goede temperaturen zijn. Tot welke temperatuur moet het water afkoelen?

Water in de radiatoren moet de tijd krijgen om de warmte af te geven aan de ruimte. De temperatuur van het uitgaande water (retour) moet ongeveer 20-25% lager zijn dan het inkomende water. Hoe hoger de temperatuur is, hoe groter het verschil moet zijn.

Dit is een handig overzicht:

Aanvoer temp. Retour temp. Verschil (▲)
80°C 60°C ▲ 20°C
70°C 52,5°C ▲ 17,5°C
60°C 45°C ▲ 15°C
50°C 37,5°C ▲ 12,5°C
40°C 30°C ▲ 10°C

 
In de tabel zie je dat door het inregelen de retourtemperatuur eigenlijk nauwelijks meer boven de dauwpunttemperatuur uitkomt. Daardoor condenseert de HR ketel dus altijd, waardoor er energie gehaald kan worden uit de rookgassen. Dat bespaart energie!

 

Zuiniger verwarmen: vermogen ketel goed instellen

vermogen cv ketel instellen
Geen balans in het systeem: de ketel geeft veel meer warmte dan nodig

Een manier om de HR ketel zuiniger af te stellen, is door het cv vermogen te verlagen. Dit staat meestal te hoog ingesteld. Maar wat is het cv vermogen?

Het vermogen van de cv betekent hoeveel energie de ketel moet leveren om jouw woning te verwarmen. Dit vermogen wordt altijd uitgedrukt in kiloWatt (kW). Elke radiator kan een bepaalde hoeveelheid warmte afgeven (ook uitgedrukt in kW). Opgeteld moet dit gelijk zijn aan het aantal kW’s van je ketel.

In de meeste huizen staat het vermogen op de fabrieksinstelling van 18 kW of meer. Dat is veel meer dan de totale capaciteit van alle radiatoren. Daardoor gaat het systeem snel opwarmen maar dat kost meer gas. Vergelijk het met alsof je plankgas naar 100 km/uur gaat. Dat kost een flinke slok brandstof, terwijl door langzaam het gaspedaal in te drukken je ook tot 100 km/uur komt, maar wel zuiniger.

Door het hoge vermogen gaat de ketel dus snel op hoge temperatuur branden. Dat veroorzaakt ook tikkende leidingen in de ochtend. Je huis wordt heel snel warm, vaak zelfs tijdelijk te warm waardoor de ketel afslaat, de kou binnendringt en het onbehaaglijk aanvoelt.

Het CV vermogen moet dus kloppen met de totale hoeveelheid energie die nodig is om jouw huis te verwarmen. In elke kamer hangen een of meerdere radiatoren. Hoe groter de kamer, hoe groter de radiator. Met lastige berekeningen is uit te rekenen
hoe groot de radiator moet zijn om een bepaalde ruimte op te warmen. Daarop zijn
in elke ruimte radiatoren met de juiste capaciteit geïnstalleerd.

cv vermogen verlagen bespaart gas (voorbeeld uit Nefit gebruikersinstructie)

Hoeveel vermogen precies genoeg is, hangt af van het bouwjaar, de isolatie, de grootte en de soort woning. Hieronder staan gemiddelden:

  • Appartement: 11 kW
  • Rijtjeswoning: 15 kW
  • Hoekwoning: 17 kW
  • Vrijstaande woning: 28 kW

Elke radiator kan een bepaalde hoeveelheid warmte afgeven. Een kleine radiator bijvoorbeeld 500 Watt (= 0,5 kW), een grote radiator 3000 Watt (= 3 kW). Als je alle vermogens van de radiatoren optelt, weet je hoeveel vermogen de ketel nodig heeft om jouw woning te verwarmen.

Exacte vermogen berekenen

Wil je weten hoeveel vermogen de cv installatie bij jou thuis exact heeft? Dan kun je het vermogen van alle radiatoren bij elkaar optellen. Hoe het vermogen te vinden is, kun je hieronder lezen. We gaan ervan uit dat alle radiatoren passen bij de te verwarmen ruimtes.

Tip! Bespaar meer energie door de thermostaat slim in te stellen. Lees alle tips over energiezuinig stoken!

1. Meet de afmetingen van de radiator (lengte en breedte).

2. Zoek het type van de radiator op. (bijv. T10, T11 …)

soorten radiatoren
typen radiatoren    (bron: radiatoren.blogspot.nl)

3. Zoek in tabellen het vermogen, bijvoorbeeld hier. Het is ook te vinden in webshops zoals bij warmteservice.nl. Zoek met de lengte, breedte en type.

Tel tot slot alle vermogens bij elkaar op. Tel daarbij 10% op. Dit is nodig om bij extreem koud weer ook nog een warm huis te hebben. Als alles is opgeteld weet je het vermogen van jouw cv installatie. Dit getal stel je in bij de Hr ketel. Denk eraan dat 1000 Watt = 1 kW.

De instellingen van de HR ketel aanpassen

Er is nog meer gas te besparen door sommige instellingen van de HR ketel te veranderen. Of dit mogelijk is hangt af van het merk en type ketel dat je thuis hebt. Bij sommige ketels zijn meer mogelijkheden om ze in te stellen dan andere.

Pas nooit zomaar instellingen aan. Ga bijvoorbeeld niet in de menu’s die alleen toegankelijk zijn voor installateurs (met toegangscode). Wel kun je met sommige instellingen een beetje ‘spelen’ totdat je de juiste verhouding hebt gevonden tussen het verwarmen van je huis en het zuinig werken van de HR ketel.

Hieronder staan een paar voorbeelden van instellingen die je aan kunt passen.

Pompsnelheid verlagen

Moet je de voetventielen van radiatoren erg ver dichtdraaien tijdens het inregelen? En hoor je ook veel ruis? Dan draait de pomp van de ketel te snel. Kijk in de handleiding van je ketel hoe je de pompsnelheid kunt verlagen. Bij sommige ketels zijn er drie standen. Bij andere ketels kun je een maximale pompsnelheid instellen. Probeer hiermee te spelen, net zo lang totdat het ruizen minder wordt. Stel de snelheid niet te laag in, want dan kan de ketel zijn warmte niet meer kwijt.

Temperatuur cv water verlagen

cv watertemperatuur en gas verbruik verlagen

Door het inregelen van je cv-installatie krijgt de HR ketel het water dat retour komt kouder terug. Dat is gunstig want dan werkt de ketel een stuk zuiniger. Maar je kunt ook zelf proberen de ketel een handje te helpen nog zuiniger te werken.

Door de temperatuur van het cv water te verlagen, gaat de HR minder gas verbruiken. De maximale temperatuur staat meestal standaard ingesteld op 80°C tot 90°C. Dat is slecht voor de zuinigheid van je HR ketel!

In veel gevallen kun je de cv-watertemperatuur verlagen. Tot hoever dit kan hangt af van de isolatie van je woning. Een slecht geïsoleerde woning heeft meer energie nodig om op te kunnen warmen. Meestal kun je de temperatuur tot 70°C verlagen zonder problemen.

Ga je de temperatuur verder verlagen tot bijvoorbeeld 60°C, dan loop je het risico dat in een strenge winter je woning niet meer zo warm wordt als je zou willen. Hieronder staat een tip hoe je dat kunt verbeteren, waardoor je toch met een lage temperatuur je gasverbruik kunt verminderen en een goed comfort behouden.

Sneller verwarmen op lage en zuinige temperatuur

cv zuinig afstellen
Sneller verwarmen en een beter comfort

Soms kan het zuinig afstellen van je cv installatie wat ongemak opleveren. Dat is vooral het geval als je in een slecht of matig geïsoleerde woning woont. Door een lagere cv temperatuur wordt je ketel een stuk zuiniger maar ook zwakker. Er wordt soms te weinig warmte geleverd om je woning goed op te warmen. Daardoor kan het bijvoorbeeld lang duren voordat de gewenste temperatuur is bereikt.

Je kunt dit eenvoudig oplossen door gebruik te maken van radiator ventilatoren. Deze maken je radiatoren krachtiger, omdat ze de hete lucht sneller door de kamer laten stromen. Daardoor is je kamer sneller op temperatuur en voelt het ook warmer aan!

Lees meer over de radiator ventilator

 

Kapotte radiatoren opsporen

Tip! Bespaar heel simpel nog eens 10% op je gasverbruik met Radiatorfolie en Buisisolatie!

Met de infrarood thermometer kun je ook fouten in de installatie ontdekken. Helaas komt het regelmatig voor dat radiatoren verkeerd zijn aangesloten. Dat is het geval als een radiator onderin het warmst is. Dat is nooit goed. Heb je na de aanpassingen twijfels of er een radiator niet goed werkt? Schakel dan de hulp in van een expert.

 

CV ketel bijvullen en ontluchten

Als je bezig bent, kijk dan meteen even naar de druk van de cv installatie. Is deze te laag (minder dan 1 bar), dan moet hij bijgevuld worden. Een te lage druk is de oorzaak dat radiatoren niet goed warm worden. Wist je dat je energie bespaart met een juiste cv-druk? Hoe je de cv makkelijk zelf bijvult, lees je op cv ketel bijvullen.

Ook is het belangrijk dat de cv installatie ontlucht is. Lucht veroorzaakt tikken in de leidingen. En lucht blokkeert de verspreiding van warmte over de radiatoren. Dat kost dus extra gas om je woning warm te krijgen. Het ontluchten is niet moeilijk. Lees hoe het werkt op cv ontluchten.

 

Maak je centrale verwarming nóg zuiniger!

Radiator ventilator

CV leidingen isoleren

Radiatorfolie

Sneller en goedkoper verwarmen met de radiator ventilator. Bespaar meer dan € 75 per jaar!
Isoleer zelf de leidingen van je cv die door onverwarmde ruimtes lopen.
Bespaar € 2 per meter!
buisisolatie verwarmingsbuizen
Bespaar tot ruim € 100 per jaar met onzichtbare radiatorfolie!

Bekijk radiator ventilator

Lees meer over cv buisisolatie

Bekijk radiatorfolie